Bak?n?n dar dalanl?,?mumi h?y?td? ya?ayan insanlar? bir ba?qa olur.Onlar daha yarad?c? v? h?r n?yi varsa payla?ma?? bacaran insanlard?. O q?d?r do?mala??rlarki, h?tta atalar demi? uzaq qohumdan daha yax?n olurlar. B?z?n q?ribs?l?yir insan, o dar k???l?rin s?sli k?yl? ah?ngini xat?rlay?b yaman q?ribs?yir...
M?hl?mizd? ya?l? bir G?ll? xala var idi. ?ri r?hm?t? getmi?di. ?ki balas?n?n yetginlik ya??nda ?y?r-?skiyini ?d?m?k ???n evind?n ayr? balaca bir y?nd?msiz ota??n? kiray? verirdi. H?r d?f? bura f?rqli insanlar g?lir, ?z maraql? talel?ri il? qon?ular?n diqq?tini ??kirdi...

Uzun zamand? bo? qalan daxman?n yeni sakinl?ri tap?lm??d?. Bir qad?n v? iki balas?... H?nd?r boylu bu xan?m?n qara g?zl?ri v? ?ox inaml? q?rars?z bax??lar? vard?. T?xmin?n otuz, otuz iki ya? verm?k olard?. Anam?n qon?u arvadlar?ndan e?itdikl?rini dan??anda bilmi?dim, m?h?l?mizin yeni sakini olan bu qad?n?n ki?ik h?yat hekay?sini. Ad? R?ya idi. On yeddi ya?? olanda ?ri k?ndl?rind? bunu g?r?b vurulmu?du, zorla qa??rm??, iki il bundan qabaq is? bo?and???n? demi?di. ?ki o?lu vard? Natiq v? Vaqif. Natiq on iki ya?lar?nda olard?, Vaqif is? be?- alt? ya? verm?k olard?. U?aqlar?na ?z? baxan bu ana ??r?k zavodunda i?l?yir?m demi?di. Ail?sinin onun qo?ulub qa?d???n? d???nm?? v? bo?and?qdan sonra ona sahib ??xmam??d?lar. On ?? il ata anas?n? g?rm?y?n bu qad?n?n kimi ola bil?rdi ax?... Qon?uluqda ?z zir?ngliyi il? dilli-dilav?rliyil? se?il?n M?sm? xala r?ya i?d?n g?l?nd? u?a s?sl? onu s?sl?yib ??r?kd? i?l?yirs?n?! (??r?k zavodunda i?l?y? bel? deyirdil?r) He? bir kilo unda g?tirmirs?n d??b?r? bi?ir?k dediyid? yad?mdad?r. R?yan?n g?n a??r? ev? g?l?nd? i?d?n ??rp??d?rd???” bir salafan unda yad?mdad?. Bird? bu qad?n?n he? vaxt ba?qa geyimd? g?rm?zdin. Uzun, qara bir donu vard?. ?z?n? ?ox yara??rd?, h?md? nec? z?hm?tke? oldu?unu o d?qiq? anlay?rd?n. R?yaya al da yara??rd? ?al da. B?li cox g?z?l qad?n idi. H?r g?n ev? g?l?nd? bu u?aqlar? dalanda oynayark?n g?r?rd?m. Bir az onlarla ?yl?nir, b?z?n verdiyim suallarla sanki bu qad?n?n taleyin? cavab axtar?rd?m. Ax? niy? bu cavan ya??nda bu iki k?rp?y? t?k baxmal? idi?! Beynimd? dola??q fikirl?rl? ev? do?ru ad?mlay?rk?n Vaqifin s?si m?ni fikirl?rd?n ay?rd? ?mi ?mi bax atam?n ??kill?rini g?st?rim s?n? ?lind? bir qalaq ??kil m?n? t?r?f qa?an bu u?a??n ata dediyi insan? g?rm?k ke?di i?imd?n. ??kill?r ?ox idi. Dalandak? b?t?n qon?ular yay gec?l?rinin istil?rind?n qa?ma?a k?m?k ed?n skamyada ?yl??ib bir-bir v?r?ql?d?m bu ??kill?ri. R?ya v? k?rp?l?rinin yan?nda ar?q y?nd?msiz bir ki?i durmu?du. On yeddi ya??nda bir g?nc q?z?n taleyinin qatili bel? c?l?z v? y?nd?msiz t?svir etm?k biraz a??las??mazd? d???n?rd?m. U?aql?qda ikisid? ?z cizgil?rind?n nec?d? ox?ay?rd?lar atas?na. G?z?m? ??kill?rd?n ay?r?b Vaqifi s?sl?dim –Vaqif atan indi hardad?? U?a??n g?zl?ri el? bir zaman interval?nda doldiki, he? o ana anda d?m?k olmaz. Saniy? d? ?ox idi. Atam bizi at?b,daha isd?mir bizi. Natiqd? u?aqlardan ayr?l?b biz? yax?nla?m??d?. Atam? ist?yir?m.O g?lib m?ni aparacaq dey? etiraz etdi. M?n ona ?al??d?mki anladam anas?n?n z?hm?tini. Ona h?r g?n n? ist?yir al?nd???n?. Ancaq bunlar?n natiq? he? t?siri olmad?. ?ox inadkar u?aga b?nz?yirdi.

Uzaq yoldan g?l?n dosdumu qar??lamaq ???n t?l?sik ??m??d?m evd?n.??h?rin yay g?nl?ri al???b yan?rd?. Bir a?ac k?lg?sin? ??kilib v?d?l??diyimiz yerd? onu g?zl?yirdim. Dediyi vaxtan biraz ke?mi?di. Gec g?l?c?yin? ?min olandan sonra ?z?m? s?rin bir yer tapm??d?m. Yolda adamlar?n seyr?k–seyr?k g?zi?diyin? baxmaq, ?zl?rind? gizl?nmi? qay??lar?n,sevincl?rin tapmaca kimi s?b?bl?rini tapmaq kimi d???nd?r?c? he?n? yoxdu v?... Qar??da ki?ik bir kafe var. Ham? buran?n he? yax?? yer olmad???n? bilirdi. Bura g?l?n insanlar?n da el i?ind? yax?? h?rm?ti olmurdu. Sa? t?r?fd?n bir qad?n yolu ke??r?k kafey? do?ru add?mlay?rd?. ?ynind? a??q-sa?q paltar? olan qad?n?n g?r?n??? m?n? tan?? g?ldi. M?n bu qad?n? haradasa g?rm???m? S?sl?ndim ?r?yimd?. Bir ne?? saniy?y? ?r?yimd? d???nd?m ki, b?li bu qad?n bir az R?yaya ox?ad?. Yox R?ya ola bilm?zdi ax? fikirl??dim. Ax? o indi ??r?k zavodunda i?l?yir. H?md? bel? mini ?t?kli g?zdiyini g?rm?diyimd?n ?z?m? danlama?a ba?lad?m. Yox bunu d?qiql??dirm?k nec? olacaqd?? B?lk? ?evrilib baxsa? Ax? n?y? baxacaqd?? D???n? d???n? son ?midi gizl?tdim. Kafenin qap?s?na ?atanda yerind? dayand?. Sanki m?ni g?rm?? kimi dayand?. Yox g?r? bilm?zdi. A?ac?n n?h?ng g?vd?si var idi. H?md? ?ox ehtinats?z g?rs?nirdi sanki. Qap?n?n a?z?nda dayand? bir anl?q n?s? itir?n insan kimi d???nc?li geriy? d?nd?... ?lahi g?rd?y?m m?nz?r?nin ac?nacaql???n??! yoxsa anam?n dan??d??? hal?na yananda o qad?n?n kimliyimi?! g?ll? kimi saplan?rd? fikirl?rim?. O qad?n R?ya idi. B?s bu yalanlar?! Qara paltarl? z?hm?tke? R?ya?! G?n a??r? M?sm? xalaya g?tirdiyi “??rp??d?r?lm??” salafan salafan unlar?! B?s gec? n?vb?sind? ?ziyy?t? “ qatla?an” ana?!. N?yin do?ru oldu?unu d???n?b ayird etm?y? taq?tim yox idi. R?ya m?ni g?rm??d?. O da sars?lm??d? m?nc?, amma ?z?n? toparlay?b kafey? getdiyini g?rm?s?md? g?zd?n itmi?di.

Uzun bir yorgun v? ?ox ??n g?n ke?irm?yim? baxmayaraq b?t?n g?n? beynimd? dolanan bu fikirl?rl? ev? g?ldim. He? kim? bu bar?d? dan??mad?m da. R?yan?n bir ne?? g?n ev? g?lm?diyinin ?ahidi oldum. U?aqlar? o daxmada ?ox vaxt G?ll? xalan?n ?m?d?n? qal?rd?. Ancaq h?r bir x?rci qar??lay?rd?. Bu u?aqlar?n g?rk?mind?n, geyindiyi paltarlarla qon?u u?aqlardan geri qalm?rd?. Art?q m?h?ll?nin cavanlar? R?yan?n “i?” yerind?n x?b?r tutmu?du .Yava?-yava? s?z–s?b?tl?r b?y?y?r, ev? qara donu geyinib g?l?n qad?n?n ??r?k?i olmad??? m?lum olurdu. G?ll? xala R?yan? daxmas?ndan ??xarma?a m?cbur qalm??d?. Ax? bel? bir qad?na kim ev ver? bil?rdi. On yedi ya?da taleyini itirmi? bu qad?n?n qatil ?rin? haqq qazand?ran insanlar da vard? ax?. Bir tik? ??r?k ???n pis yola d???n, balalar?n? acl?qda s?fal?td? qoymayan bu qad?n? q?nayanlar aras?nda, ?vladlar?na ??r?k pulu qazanmay?b kafel?rd? son k?p?y?n? q?d?r qumara x?rcl?y?n “yeyib-i??n” o?lanlar olanlar da vard? ax?...

Bir ne?? g?nd? ke?ib getdi. U?aqlara pul yem?k qoyub getdikd?n G?ll? xala onlara baxmaqdan korluq ??kmirdi .Buna g?r? haqq al?rd?. Dalandak? tut a?ac?nn?n g?vd?sini yaralad???na g?r? u?aqlara ac?qlanm??d?m. Bir az k?s?l? qam??d?q. H?y?t? enm?y? macal tapan kimi Vaqifi s?sl?dim. S?z?mn?n ??xmayaraq yax?nla?d?. U?a??n k?nl?n? alandan sonra dedim ki, Vaqif he? vaxt anan? t?k qoyma h?mi?? s?z?n? bax, onu incitm?. ?mi m?n he? vaxt atam kimi olmayacam. U?aqlar?m? atmayacam.?z?m lap ?ox b?y?y?b, anam? qoymayacam i?l?m?y?,?z?m i?l?y?c?m. O q?d?r inand?m ki, bu s?zl?r?. Anas?n?n bax??lar?ndaki kimi o q?tiyy?t v? inam vard? bu g?zl?rd?.K?nl?n? alandan sonra Vaqifl? sa?olla??b i?l?rimin dal?nca getdim. Sonra e?itdim ki, R?ya u?aqlar?n?da g?t?r?b bird?f?lik m?hl?mizd?n k??m??d? G?ll? xalan?n naraz? olma??ndan sonra o ki?ik, y?nd?msiz daxmadan. D?nizd? it?n damla kimi itmi?di R?ya bu d?nyada. Q?rq olmu?du... Ne?? bel? analar kimi h?r an n?l?rdans? qa?a-qa?a ya?ayacaqd?. Biz g?rm?y?c?kdik. Amma kiml?rins? g?z?n? g?rs?n?c?kdi.

Bu hadis?l?rin ba??mdan ke?irdiyi d?vrl?rd?n ?ox ke?mi?di. Yadda?lardan silinmi? sanki olmam??, ya?anmam?? kimi... M?nd? art?q g?nc say?lmazd?m. H?yat?n qay??lar? zaman-zaman ?z?md? cizgil?r, sa??ma d?n salm??d?. Ancaq h?r d?f? dalandak? o b??aqla yaralanm?? yaradan ??r?m?y? ba?layan tut a?ac?n? g?r?nd? yad?ma R?ya d???rd?. Onun g?l?c?k taleyi,olacaqlar v? iki k?rp? g?ncin taleyi m?ni d???nd?rm?y? bilmirdi.

Yor?un bir i? g?n?n sonunda ev? t?l?sirdim. Yeni ald???m m?nzil ??h?rin daha g?rk?mli yerind? olsada ?trafda sakit?ilik v? yad insanlar?n etinats?z bax??lar? il? qar??la?d?qca biraz q?rib? g?lirdi. Bu ??h?r m?n? soyuq enli k???l?rd? s?liq?li dayanacaqlar buz otaqlar?n? xat?rlad?rd?. Qar?? t?r?fd? bir ?sg?r dayanaca?a yax?nla?maqdayd?.Onun ??hr?sind? q?rib? bir tan??l?q cizgil?ri hiss etdim. U?aql?q xatir?l?ri kimi do?ma, bilm?zlik kimi ??tin cizgil?r.
Yox yan?lmam??d?m aradan on bir-on iki il ke?s? bel? onu tan?ya bilmi?dim. Bu Vaqif idi. Atas?na ?ox ox?ay?rd?. O m?ni tan?mad?... Yax??ki tan?mad?. ?ndi m?nim g?zl?rim dolmu?du.S?b?bini bilm?diyim hisl?r var idi i?imd? t?la?,h?yacan...

Vaqif bu ?sg?r geyimi il? sanki meydan oxuyurdu fikirl?rim?.B?t?n “a?z? g?y??kl?rin “ q?nag?na. Q?naqdan ba?qa he?n? bacarmayan f?rari dam?al? o?lanlar?na ?cayib g?rn??l? bahal? ma??nlar alan”ki?il?r?” meydan oxuyurdu beynimd? bu ?sg?r. Bu q?d?r adam?n i?ind? t?kc? m?n g?r?rd?m onun yaras?n?.T?kc? m?n bilirdim.

S?ng?r? d???n g?ll?si il? ?l?n ??hid? yas saxlama dedik v?t?n! Ba??n sa? olsun dedik v?t?n! Ancaq s?n ruhu yaral? ?sg?rl?rin? sahib ??xa bilm?s?n! S?nin ???n ?l?n yox s?nin ???n ?ld?r?n!

Bu d?f? yad?ma tut a?ac? d??d?... R?yan?,Vaqifi, tut a?ac?n? xatirlad?m. Xatir?l?rimin i?ind? itm?mi?di o u?aqlar.Sona kimi g?z?l qalm??d? beynimd?.O z?hm?tke? Ana! O taleyi q?tl? yetirilmi? g?nahs?z qad?n! ?irkl?d? bilm?mi?di xatirimd? varl???n? n? ?m?li,n?”i?” yeri...